Navigatie en titel overslaan

Thema's

Nederland

Politieke Partijen

Het toezichthoudend bestuur van Seyss-Inquart had tot doel de Nederlandse samenleving tot zelfnazificatie te bewegen. Op 12 juni 1941 werden daartoe alle politieke vergaderingen verboden en op 4 juli 1941 werden daarnaast alle politieke partijen ontbonden. Voor die tijd hadden de grootste partijen nog geprobeerd het eens te worden over een in te nemen houding ten opzichte van de nieuwe politieke problemen. Veel partijen waren zichzelf echter reeds aan het liquideren toen Seyss-Inquart met het verbod op politieke partijen kwam.

Het was aan het begin van de bezetting nog geenszins zeker dat de NSB de enige partij in Nederland zou worden. De beweging riep veel aversie op onder een groot deel van de Nederlandse bevolking en Seyss-Inquart twijfelde dus of de NSB onder het volk voldoende draagvlak kon krijgen. Hij overwoog enige tijd of de nieuw opgerichte Nederlandse Unie een alternatief kon zijn. Deze partij werd in juli 1940 opgericht door “het driemanschap”, bestaande uit Johannes Linthorst Homan, Jan de Quay en Louis Einthoven. Zij wilden een alternatief bieden voor de NSB en proberen in harmonie aanpassing te bewerkstelligen aan de nieuwe politieke verhoudingen. Ze vonden in eerste instantie veel weerklank onder de Nederlandse bevolking, die daarmee een klankbord vond voor anti-NSB en anti-Duitse gevoelens. De Unie kreeg een behoorlijk aantal leden. Zij was echter niet bereid tot alle concessies die de Duitse bezetter van haar verwachtte, zoals een uitgesproken pro-Duits standpunt na de inval in de Sovjet-Unie in juni 1941. Zodoende werd de partij op 13 december 1941 door een verordening van Seyss-Inquart ontbonden en werd de NSB alsnog de enige toegestane politieke partij in Nederland.

Wat kunt u onder dit thema vinden?
U vindt vooral informatie over de liquidatie van bestaande politieke partijen onder dit thema en informatie over de Nederlandse Unie. Archieven met betrekking tot fascistische en nationaalsocialistische partijen zijn zowel onder dit thema als onder het thema "Nationaalsocialisme" geplaatst.

Literatuurverwijzingen

W. ten Have, De Nederlandse Unie. Aanpassing, vernieuwing en confrontatie in bezettingstijd 1940-1941 (Amsterdam 1999). 

G. Hirschfeld, Bezetting en collaboratie. Nederland tijdens de oorlogsjaren 1940-1945 (Haarlem 1991).