Back to top

Het Netwerk Oorlogsbronnen maakt iedere editie van het digitale blad WO2 Onderzoek Uitgelicht de rubriek 'Oorlogsbron uitgelicht'. Hierin staan één of meer WO2-bronnen centraal die meer vertellen over het thema van de uitgave, dit keer 'Vluchtelingen toen en nu'. We gaan in op hoe het Zeeuwse eiland Walcheren in 1944 onder het zeewater verdween toen geallieerde vliegtuigen zeedijken bombardeerden.

Dat er bij de bevrijding van Nederland veel doden vielen, is genoegzaam bekend. Niet alleen Duitse en geallieerde soldaten, maar ook Nederlandse burgers werden slachtoffer van de hevige gevechten die in 1944 en 1945 werden gevoerd. Maar burgers werden niet alleen slachtoffer van direct oorlogsgeweld. Velen van hen werden ook van huis en haard verdreven doordat de grond waarop ze woonden moedwillig onder water werd gezet.

Inundaties als militair middel

Net als ten tijde van de Tachtigjarige Oorlog, werd tijdens de strijd om de bevrijding van Nederland gebruikgemaakt van inundatie als militair middel. Hierbij wordt een stuk (lagergelegen) land opzettelijk onder water gezet, ter verdediging of als offensief middel.

In 1944 en 1945 gebruikten de Duitse strijdkrachten inundaties als verdedigingsmiddel, om de opmars van de geallieerden te bemoeilijken. De geallieerde strijdkrachten probeerden op hun beurt de vijand juist te verdrijven door ze met watermassa’s te confronteren. Nederlandse burgers zaten tussen deze twee strijdende partijen in. Zij werden vaak gedwongen geëvacueerd of moesten hun huizen ontvluchten. Soms gebeurde dit met georganiseerd vervoer naar een aangewezen adres, maar vaker werd de bevolking geacht zelf vervoer en opvang te regelen.

Zeeland onder water

Met name de Zeeuwen moesten het flink bezuren en werden meermaals door zowel Duitse als geallieerde inundaties belaagd. Het kolkende zeewater dat door doorgebroken dijken de Zeeuwse eilanden op stroomde, bracht een grote vluchtelingenstroom op gang die tot na de bevrijding van Nederland voortduurde.

December 1944: evacuatie naar de droge binnenstad van Middelburg. Foto: Planbureau en Bibliotheek van Zeeland, 9132, Imperial War Museum
BROKEN DIKES (1944-01-01)
Vervaardiger, datum
1944-01-01
beschrijving
Filmbeelden van de werkzaamheden rond de evacuatie van de bewoners van Walcheren, die door de overstroming, veroorzaakt door een geallieerde aanval zijn verrast. Geevacueerden stappen in gereedstaande legertrucks of in dukws. Tijdens de vaart van de dukw worden er granaten gegooid. Men ziet op de film meters hoge fonteinen opspuiten op de plaatsen waar de granaten gegooid werden. Tot slot beelden van dijkwerkers die de dijkbescherming met hei-machines inheien.
00.00 De hoge wielen van een boerenwagen 00.05 Per wagen en per voet komen de inwoners naar het evacuatiepunt waar zij, geholpen door militairen en burger-helpers, in de sloepen stappen 00.22 Jongeman brengt in zijn Rode Kruiskano hond en kat aan 00.31 De achterblijvers zwaaien naar de evacuees, die, opeengepakt in de sloep, terugzwaaien 00.41 De sleep, bestaande uit een sterke motorboot met vier sloepen, begeeft zich op weg 00.50 Zeeuw en een dame van het Vrouwe Hulp Korps 00.53 Een Zeeuwse vrouw snijdt en smeert een brood 00.58 De Canadese radioman spreekt in zijn microfoon 01.08 Zeeuwse mannen en vrouwen en kinderen in de sloep 01.13 Een molen en een boerenhoeve wordt voorbijgevaren 01.17 De sleep nadert Middelburg en draait in een bocht op de aanlegplaats af, waar de sloepen naast elkaar afmeren 01.34 De geevacueerden stappen uit, soms geholpen door uitgestoken handen 01.44 Zij strekken hun benen en praten na op de wal 01.52 Close-up van Zeeuwse vrouw met baby 01.58 De geevacueerdeb stappen in gereedstaande legertrucks 02.17 Witte condensbanen in de winterse lucht getrokken door formaties Amerikaanse zware bommenwerpers op weg naar Duitsland 02.30 Kinderen kijken omhoog naar de overtrekkenden formaties 02.40 Dukw stopt op de evacuatieplaats waar tientallen inwoners al gereed staan 02.47 Close-ups van smettelozen hoofdkappen van de Walcherense vrouwen en meisjes 02.58 Een oude zeeuw klimt via een trap in het voertuig 03.07 Bundels beddegoed en dekens worden ingeladen 03.14 De volgeladen Dukw waarin de mensen opeengepakt zitten 03.32 De eindeloze watervlakte van het overstroomde Walcheren 03.37 De Dukws banen zich een weg over een onder water staand trace van een landweg, dan rijden ze de dijk af en het water in 03.59 En varen over de watervlakte in zuidelijke richting langs de hoge verbindingsweg 04.05 Granaatinslagen veroorzaakt door zware Duitse batterijen op Schouwen 04.15 De Dukw vaart onverstoord verder 04.19 Metershoge fonteinen spuiten op waar de granaten inslaan 04.24 De Dukw nadert Middelburg 04.30 Het nagenoeg verwoest Westkapelle 04.49 Blank staande straat in Westkapelle. Twee meisjes naderen, waarvan de linker vol trots twee complete fietswielen meedraagt 04.55 Jongens varen rond op zelfgemaakte prikvlotten 05.00 Walcherense vrouw hangt de was uit naast een bunker waarna ze bunker met opschrift GM 84 binnengaat 05.14 Dijkheiers heien met hei-installatie de dijkbescherming in 05.20 Close-up van een uitvoerder die nauwlettend toezicht houdt 05.26 De dijkwerkers trekken het blok omhoog met touwen, die ze vervolgens laten vieren 05.39 De dijkwerkers heien onafgebroken voort onder toezicht van de opzichter 05.49 Tekst: The End 05.57 Einde
http://www.oorloginblik.nl/film/niod/2759722
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland (1942-06-02)
evacuatie; vluchtelingen uit Vlissingen op weg na[...] (1942-06-02)
Vervaardiger, datum
[Onbekend], 1942-06-02
Collectie
ZB Planbureau en Bibliotheek van Zeeland
trefwoorden
  • fietsen
  • geschiedenis 1940-1945
beschrijving
evacuatie; vluchtelingen uit Vlissingen op weg naar Middelburg; fietsen
http://digitaal.zeeuwsebibliotheek.nl/foto/8bdfc8d8-97d0-11e3-8ba8-d73c37dee97b

Verder lezen

... Het artikel helemaal lezen? Ga dan naar: