Back to top

Om de bevrijding te versnellen proberen lokale verzetsgroepen de geallieerden te helpen. Dit doen ze door Duitse posities en troepensterkte door te geven, de weg te wijzen of zelfs door strategische punten in handen te krijgen. In de ochtend van 10 april 1945 gaat het mis voor de verzetsstrijders van Knokploeg Deventer. Dit wordt het Twentol drama genoemd.

In het voorjaar van 1945 starten de geallieerden een nieuw offensief om oost en noord Nederland te bevrijden. Omdat de geallieerden al zijn doorgestoten naar Duitsland wordt het noorden van Nederland bevrijd vanuit het oosten. De Canadezen zijn begin april in de buurt van Deventer en de Knokploeg Deventer besluit ze te helpen. Een groot deel van de leden van deze verzetsgroep zijn nog studenten en hebben elkaar ontmoet op de Koloniale Landbouwschool. De groep hoopt de bevrijding van Deventer te versoepelen door een strategisch brug in de gaten te houden en zo te voorkomen dat deze opgeblazen wordt. Verwacht wordt dat de Canadezen over de desbetreffende brug zullen optrekken om Deventer te bevrijden. 

Kersvers echtpaar

Acht van hen stellen zich op in het magazijn van de Twentolfabriek, een smeeroliefabriek. Vanuit hier hebben ze uitzicht op de brug. In de groep bevindt zich het echtpaar van Baalen. Cornelia van Baalen-Bosch en Joost Wandus Westland van Baalen ontmoeten elkaar wanneer ze beide onderdeel zijn van de verzetsgroep. Op 28 maart 1945, vlak voor de actie vanuit de Twentolfabriek, trouwt het echtpaar. Cornelia is de enige vrouw in de groep en werkt vooral als koerier.

 

Erelijst der Gevallenen. Cornelia van Baalen - Bosch. Gefusilleerd 10-04-1945 Deventer, op 19 jarige leeftijd. Op deze foto is Cornelia Bosch 17 jaar. No. 17607
Collectie
NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies
trefwoorden
  • erelijst der gevallenen
  • verzet
  • portretten
  • bosch, cornelia
beschrijving
Erelijst der Gevallenen. Cornelia van Baalen - Bosch. Gefusilleerd 10-04-1945 Deventer, op 19 jarige leeftijd. Op deze foto is Cornelia Bosch 17 jaar. No. 17607
https://beeldbankwo2.nl/nl/beelden/detail/9ee1ee78-025a-11e7-904b-d89d6717b464/media/ec2c0f6e-c172-1b00-b8d2-b477bf93a0a9

 

De bevrijding komt te laat

Maar op dinsdagochtend 10 april blazen de Duitsers alsnog de brug op. De groep besluit op hun post te blijven. Tijdens een rondje door de fabriek loopt KP’er Gerard Verhoeven een Duitse soldaat tegen het lijf en na een worsteling neemt hij de soldaat gevangen. De groep besluit om de Duitsers vrij te laten nadat hij heeft beloofd hen niet te zullen verraden. De soldaat houdt zijn belofte niet en stuurt een Duitse patrouille op de Twentolfabriek af. Er ontstaat een vuurgevecht, waarbij twee verzetsleden om het leven komen. De Duitsers steken de fabriek in brand en alleen Gerard Verhoeven weet te ontsnappen. De vijf achtergebleven verzetsstrijders, vier mannen en een vrouw, worden ingerekend door de Duitse troepen en kort verhoord. Dezelfde dag worden de vijf leden van de KP Deventer gefusilleerd door de Duitsers achter het slachthuis aan de Snipperlingsdijk in Deventer. Een uur later wordt de stad bevrijd.

Eerbetoon

De lichamen liggen opgebaard in de Grote of Lebuïnuskerk en op 14 april 1945 vindt onder grote belangstelling de begrafenis plaats. De foto van Cornelia in haar geopende houten kist gaat de hele wereld over. Zo publiceert de Britse Daily Mirror de foto met het bijschrift ‘Triumph in death: she gave her life so that her country might live’.

Nationaal Archief (1945-04-11)
Fotocollectie Anefo (1945-04-11)
Vervaardiger, datum
1945-04-11
Collectie
Nationaal Archief
trefwoorden
  • bevrijding
  • verzetsstrijders
beschrijving
Opgebaarde slachtoffers en verzetsstrijders in de Grote Kerk van Deventer. Verpleegsters leggen de Nederlandse driekleur over de kisten. Enkele familieleden zijn ter identificatie aanwezig
http://www.gahetna.nl/collectie/afbeeldingen/fotocollectie/zoeken/weergave/detail/q/id/ac06a6f8-d0b4-102d-bcf8-003048976d84
Nationaal Archief (1945-04-11)
Fotocollectie Anefo (1945-04-11)
Vervaardiger, datum
1945-04-11
Collectie
Nationaal Archief
trefwoorden
  • bevrijding
  • verzetsstrijders
beschrijving
Opgebaarde slachtoffers en verzetsstrijders in de Grote Kerk van Deventer. Verpleegsters leggen de Nederlandse driekleur over de kisten. Enkele familieleden zijn ter identificatie aanwezig
http://www.gahetna.nl/collectie/afbeeldingen/fotocollectie/zoeken/weergave/detail/q/id/ac06a8f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84
Nationaal Archief (1945-04-11)
Fotocollectie Anefo (1945-04-11)
Vervaardiger, datum
1945-04-11
Collectie
Nationaal Archief
trefwoorden
  • bevrijding
  • verzetsstrijders
beschrijving
Omgekomen verzetsstrijdster opgebaard in de Grote Kerk.
http://www.gahetna.nl/collectie/afbeeldingen/fotocollectie/zoeken/weergave/detail/q/id/ac06aa04-d0b4-102d-bcf8-003048976d84