Back to top

Arq Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld

Arq Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld is de rechtsopvolger van Cogis dat in 2005 werd opgericht als opvolger van ICODO (Informatie- en Coördinatie Orgaan Dienstverlening Oorlogsgetroffenen). 

Arq ondersteunt het WO2-veld, getroffenen van oorlog en geweld (waaronder ook veteranen) met praktisch beleidsonderzoek, vorming van netwerken en concrete adviezen aan het veld. Daarnaast verzorgt het kenniscentrum cursussen, trainingen, workshops, presentaties en congressen. Ook beschikt de organisatie over een uitgebreide bibliotheek die gespecialiseerd is in zorg en veiligheid bij schokkende gebeurtenissen, met de nadruk op de psychische en sociale gevolgen van oorlog, vervolging en geweld.

Nienoord 5
1112 XE Diemen
Nederland
+31 88 3305 190

Oorlogsbronnen Arq Kenniscentrum Oorlog, Vervolging en Geweld

Monika Diederichs - interviews, Dagmar Speijers - transcriptie, Jet Homoet - cameravrouw (2009-06-12, 2010-02-09, 1986-01-01, 1943-01-01)
Getuigen Verhalen, Getuigenissen van Nederlandse vrouwen die een relatie hadden met een Duitse man, interview 01 (2009-06-12, 2010-02-09, 1986-01-01, 1943-01-01)
Mevrouw is afkomstig uit een Noord-Hollands middenstandsgezin. Ze ontmoette haar vriend op het station in 1943, het was liefde op het eerste gezicht. Ontmoetingen vonden plaats in Amsterdam. Na drie maanden moest haar vriend naar Rusland. Ze correspondeerden in de oorlog. Ze kon niet naar Duitsland. Beiden trouwden na de oorlog met een ander en kregen kinderen. Na hun scheidingen zochten ze elkaar in 1978 weer op. Ze gingen samenwonen in Nederland. De man overleed in april 1986. Mevrouw heeft daar nog steeds verdriet van en heeft in het geheel geen spijt van deze liefdesrelatie.
Vervaardiger
Monika Diederichs - interviews, Dagmar Speijers - transcriptie, Jet Homoet - cameravrouw
trefwoorden
  • Tweede Wereldoorlog
  • Nationaal-socialisme
  • Moffenmeiden
  • Oral history
  • Duitse militairen
  • Seksuele collaboratie
  • Naoorlogstijd
  • Oostfront
  • Early modern history
  • Oorlogsliefde
  • Middenstand
https://easy.dans.knaw.nl/ui/datasets/id/easy-dataset:41504
Mevr. Jet Homoet (film- en geluidsopname), Mevr. Ceciel Huitema MA (interviewer en projectleider), Mevr. F.I.C. Leever (transcriptie), Mevr. C.F. Huitema MA (projectleider) (2009-10-13, 1930-01-01, 2010-04-01, 2010-04-14, 1950-01-01)
Getuigen Verhalen, Heropvoeding jeugdige politieke delinquenten in kindertehuizen 1944-1951, interview 02 (2009-10-13, 1930-01-01, 2010-04-01, 2010-04-14, 1950-01-01)
Meneer, geboren in 1924, groeide op in een gezin dat in de jaren dertig te maken kreeg met de gevolgen van de economische crisis. Zijn vader werd vóór de oorlog lid van de NSB, een keuze waar zijn moeder niet geheel achter stond maar wel in berustte. Tijdens de bezetting kwam meneer in aanraking met Duitse propaganda om een opleiding te volgen als Duitse soldaat. Tegen de wil van zijn ouders in meldde meneer zich, kreeg een vooropleiding van een paar maanden in een kazerne in Den Bosch en ging vervolgens naar de opleiding van de SS in Graz, Oostenrijk. Toen was hem al duidelijk dat er van zijn verwachtingen weinig terecht zou komen. In de winter van 1941/1942 leerde meneer omgaan en het onderhouden van verschillende wapens. De jongens in Graz werden opgeleid om te vechten aan het Oostfront. Door tegenvallende opleidingsresultaten werd meneer niet met zijn compagnie naar de frontlinie gestuurd, maar ingezet als bewaker van de Nederlandse Ambulance (onder Duitse leiding), die net achter de frontlinie verantwoordelijk was voor de eerste opvang van gewonde soldaten en burgers. De Nederlandse Ambulance trok mee met het Oostfront, zette op verschillende plaatsen in Rusland (en huidige Oekraïne), Estland en Duitsland veldlazaretten op, die regelmatig door partizanen onder vuur werden genomen. Meneer vertelt over de gevechten aan het front, de gewonden, het gebrek aan middelen naarmate de oorlog langer duurde, de dood van bijna al zijn collega’s, het oprukkende Russische leger en de verstikkende angst om te leven met de wetenschap ieder moment zelf het leven te kunnen laten. Uiteindelijk is meneer krijgsgevangen gemaakt in de Amerikaanse zone, heeft doorgebracht in verschillende kampen in Duitsland en België. Daar werd hem bekend, mede door het bezoek van de Nederlandse Politieke Opsporingsdienst (POD), dat jongens zoals hij in Nederland werden beschouwd als een landverraders. Twee jaar na het einde van de oorlog kwam meneer uiteindelijk als Jeugdige Politieke Delinquent terecht in Nederland en kwam vervolgens via kamp Vught, kamp Rhijnauwen, en kamp Duindorp in Scheveningen in de cellenbarakken van Scheveningen. In deze periode kreeg hij regelmatig bezoek van de POD en de kinderrechter en moest meerdere malen op formulieren aangeven wat hij tijdens de oorlog had gedaan. Van enige ‘heropvoeding’ was in zijn ogen geen sprake. In augustus 1948 kwam zijn zaak voor het tribunaal en werd meneer in vrijheid gesteld (met drie jaar voorwaardelijk), onder de voorwaarden dat hij 3 jaar lang meldingsplicht had bij Bureau Bijzondere Jeugdzorg, niet in militaire dienst mocht treden, tien jaar niet mocht stemmen en geen ambtenaar mocht worden. Meneer heeft deze geschiedenis zijn hele leven met zich meegedragen en nooit eerder met iemand besproken.
Vervaardiger
Mevr. Jet Homoet (film- en geluidsopname), Mevr. Ceciel Huitema MA (interviewer en projectleider), Mevr. F.I.C. Leever (transcriptie), Mevr. C.F. Huitema MA (projectleider)
trefwoorden
  • SS-opleiding Graz
  • Oral history
  • Gevolgen van oorlog
  • Cellenbarakken Scheveningen
  • Heropvoeding
  • Collaboratie
  • Duindorp Scheveningen
  • Kamp Rhijnauwen
  • Nederlandse Ambulance
  • Jeugdige Politieke Delinquent
  • Kamp Vught
  • SS-soldaat
  • Oostfront
  • Nationaal Socialistische Beweging
  • Politieke Opsporingsdienst
  • Early modern history
  • 'Landverrader'
  • Interneringskamp
  • Krijgsgevangen
https://easy.dans.knaw.nl/ui/datasets/id/easy-dataset:41278
Getuigen Verhalen, Getuigenissen van Nederlandse vrouwen die een relatie hadden met een Duitse man, interview 03 (2009-09-07, 2010-06-08, 2010-03-18, 2009-01-01, 1940-01-01)
Project ’Getuigenissen van Nederlandse vrouwen die een relatie hadden met een Duitse man’ in EASY; URI=http://www.persistent-identifier.nl/?identifier=urn:nbn:nl:ui:13-c13-ztn
Uitgever
DANS
trefwoorden
  • Nationaal Socialisme
  • Moffenmeiden
  • Kinderen foute ouders
  • Seksuele collaboratie
  • Stenografie
  • Erkenning kinderen
  • Duitse Krijgsdienst
  • Oostenrijkse militairen
  • HBS A
  • Nederlandse Rode Kruis
  • Tweede Wereldoorlog
  • oral history
  • Naamsverandering
  • Verpleging
  • Raad van Arbeid
  • Early modern history
  • Oorlogsliefde
  • Middenstand
  • Aannemersbedrijf
https://easy.dans.knaw.nl/ui/datasets/id/easy-dataset:41632
Mevr. C.F. Huitema MA (interviewer en projectleider), Mevr. F.I.C. Leever en mevr. D.L. Speijers (transcriptie), Mevr. J. Homoet (camera) (2010-04-01, 2009-12-01, 1927-01-01)
Getuigen Verhalen, Heropvoeding jeugdige politieke delinquenten in kindertehuizen 1944-1951, interview 07 (2010-04-01, 2009-12-01, 1927-01-01)
Meneer is geboren in 1927 in Oostzaan. Hij groeide op in een handelaargezin dat het in de eerste helft van de twintigste eeuw goed verdiende en weinig last ondervond van de economische crisis in de jaren 1930. Meneer bleef enig kind van al wat oudere ouders. Zijn vader sympathiseerde in de eerste twee jaren van de bezetting ideologisch met de Duitsers. Meneer ging (vrijwillig) naar de Duitse Kaiser Wilhelm Schule in Amsterdam en meldde zich ook bij de Hilterjugend. Korte tijd werd hij ook lid van de Nationale Jeugdstorm. In 1941 ging hij in het kader van een kinderuitzending mee naar Duitsland om een aantal weken bij een boerenfamilie te verblijven. Meneer kan zich ook herinneren dat hij samen met zijn vader de hakenkruisvlag uithing en propagandistische pamfletten ophing. Eind 1941/begin 1942 kwamen er in het dorp berichten dat opgepakte mannen in kampen omkwamen en dat Amsterdamse joden niet meer terugkwamen. Naar eigen zeggen was dat voor meneer en zijn vader reden om de politiek de rug toe te keren. De familie kwam de bezetting verder goed door, maar toen Nederland bevrijd werd, kreeg de familie te maken met intimidaties. Zijn vader werd in mei 1945 opgepakt en hijzelf twee maanden later. Tot en met januari 1946 zijn hij en zijn vader ondergebracht in verschillende strafkampen in de regio: Fort Benoorden Purmerend, barakkenkamp in Castricum (Bakkum), Schoorl en naar gevangenis de Krententuin in Hoorn. Meneer vertelt over onder andere mishandelingen en vernederingen die plaatsvonden in deze kampen. Naar eigen zeggen heeft meneer echter relatief weinig ‘speciale behandelingen’ gehad. In de opeenvolgende kampen werd het regime volgens meneer wel steeds iets milder. Van heropvoeding was volgens meneer totaal geen sprake. In januari 1946 kwamen meneer en zijn vader vrij, maar werd de familie een groot deel van de bezittingen afgenomen. Volgens meneer kregen zijn kinderen in de jaren 1960 deze geschiedenis door dorpsbewoners nog nagedragen, waardoor zijn gezin uiteindelijk Oostzaan heeft verlaten.
Vervaardiger
Mevr. C.F. Huitema MA (interviewer en projectleider), Mevr. F.I.C. Leever en mevr. D.L. Speijers (transcriptie), Mevr. J. Homoet (camera)
trefwoorden
  • bevrijding
  • arrestatie
  • Nationale Jeugdstorm
  • heropvoeding
  • gevolgen van oorlog
  • jodenvervolging
  • Collaboratie
  • Hitlerjugend
  • Fort Benoorden Purmerend
  • strafkamp
  • Kaiser Wilhelm Schule Amsterdam
  • oral history
  • Jeugdige Politieke Delinqten
  • strafgevangenis De Krententuin Hoorn
  • Duitsland
  • Early modern history
  • Bijzondere Rechtspleging
  • Kinderuitzending
https://easy.dans.knaw.nl/ui/datasets/id/easy-dataset:41585
Jet Homoet - camera, Frederieke Leever - transcriptie, Monika Diederichs - interviewer (2009-08-25, 2010-03-19, 2010-06-08, 2009-01-01, 1940-01-01)
Getuigen Verhalen, Getuigenissen van Nederlandse vrouwen die een relatie hadden met een Duitse man, interview 05 (2009-08-25, 2010-03-19, 2010-06-08, 2009-01-01, 1940-01-01)
Project ’Getuigenissen van Nederlandse vrouwen die een relatie hadden met een Duitse man’ in EASY; URI=http://www.persistent-identifier.nl/?identifier=urn:nbn:nl:ui:13-c13-ztn
Vervaardiger
Jet Homoet - camera, Frederieke Leever - transcriptie, Monika Diederichs - interviewer
trefwoorden
  • Nationaal Socialisme
  • Moffenmeiden
  • Seksuele collaboratie
  • Kaalscheren
  • Boerhaave Kliniek
  • Gereformeerd
  • Tweede Wereldoorlog
  • Bombardementen
  • Illegaliteit
  • Kinderen Duitse militairen
  • Monteur
  • oral history
  • Winterhilfe
  • Huishoudschool
  • Oostfront
  • Early modern history
  • Oorlogsliefde
  • Verdringing
https://easy.dans.knaw.nl/ui/datasets/id/easy-dataset:41636
download