Navigatie en titel overslaan

Gevonden >
Archief van het Rijksmuseum en rechtsvoorgangers te Amsterdam

Archiefinstelling Noord-Hollands Archief
Identificatiecode 476
Omvang 67,5 meter; 2553 inventarisnummers
Periode 1807 - 1945
Taal Nederlands
Provincie Noord-Holland
Soort toegang inventaris
Openbaarheid openbaar
Online beschikbaar Ja, Archief van het Rijksmuseum en rechtsvoorgangers te Amsterdam
Archiefvormer Rijksmuseum en rechtsvoorgangers te Amsterdam

Omschrijving

In 1939 brak er voor het Rijksmuseum een trieste periode aan. Al sinds 1936 was er door Schmidt Degener bij het Ministerie van Onderwijs, Kunsten & Wetenschappen aangedrongen op maatregelen voor de bescherming van de kunstvoorwerpen tegen oorlogsgevaar. Het duurde echter tot in 1939, voordat er besluiten werden genomen. Op 25 augustus 1939 werd als gevolg van de gespannen situatie in Europa het Rijksmuseum voor publiek gesloten. Daarop kwam een omvangrijke operatie op gang om de belangrijkste kunstvoorwerpen naar veiliger oorden buiten Amsterdam te evacueren. Toen op 10 mei 1940 de Duitse legers Nederland binnenvielen, was een aanzienlijk deel van de kunst uit het museum opgeslagen in verschillende dorpen in de kop van Noord-Holland. In 1941 werd de geëvacueerde kunst overgebracht naar betonnen schuilkelders in de duinen bij Zandvoort en Heemskerk. Vanwege de aanleg van de Atlantikwal werden de kunstvoorwerpen in 1942 verplaatst naar een schuilkelder in de Sint Pietersberg te Maastricht en een bovengronds gebouwde bunker te Paaslo. Het museum, ontdaan van al zijn pracht, probeerde de leegte tijdens de oorlogsjaren zo goed mogelijk op te vullen met tijdelijke tentoonstellingen. Deels werden die georganiseerd door de bezetters en hun medestanders, deels door het Rijksmuseum zelf. Ook andere activiteiten, waaronder het houden van concerten in de Nachtwachtzaal gedurende 1940-1941, werden georganiseerd. Van 1942 tot 1946 werd tevens in de zalen van het Nederlandsch Museum voor Geschiedenis onderdak geboden aan de verzameling van het Nederlands Spoorwegmuseum uit Utrecht.
Na de bevrijding in mei 1945 keerden de geëvacueerde kunstschatten behouden uit de schuilkelders terug en kon de herinrichting van het Rijksmuseum ter hand worden genomen.

Indeling

  • Nederlandse niet-overheidsinstellingen en personen voor en tijdens de bezetting in Nederland (1930-1945)
  • Nederlandse instellingen en personen na de bevrijding
    • Niet-Overheid

Inventarisnummers die voldoen aan de criteria

Overige door ons geselecteerde inventarisnummers

  • 403 - Lijsten en plattegronden van de opstelling van schilderijen. 1939

    Thema's

  • 404 - Staat van de opstelling van schilderijen in het Rijksmuseum en andere instellingen. 1939-1945

    Thema's

  • 1225 - Stukken betreffende de overbrenging van kunstvoorwerpen uit de verzameling Loudon, die sinds 1916 in bruikleen aan enige familieleden waren afgestaan, naar het Rijksmuseum. 1940-1944

    Thema's

  • 1382 - Briefwisseling met het Ministerie van Binnenlandse Zaken, het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen en het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming. 1933-1945

    Thema's

  • 1437-1442 - Briefwisseling tussen ambtenaren van het Rijksmuseum en H.P. Baard, beheerder van de geëvacueerde kunstvoorwerpen. 1939-1945

    Thema's

  • 1513 - Algemene en bijzondere instrukties op de bewaking van de depôts met geëvacueerde kunstvoorwerpen in de kop van Noord-Holland en de Rijksbergplaatsen in de duinen te Zandvoort en Heemskerk, met stukken betreffende de vaststelling. 1939-1941

    Thema's

  • 1514 - Ingekomen brochure "Aanwijzingen betreffende de houding, aan te nemen door de bestuursorganen van het Rijk etc. in geval van een vijandelijke inval", met begeleidende missive van de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. 1940

    Thema's

  • 1515 - Stukken betreffende de toepassing van voorschriften aangaande personeelsleden van Joodse afkomst. 1940-1942

    Thema's

  • 1516 - Stukken betreffende de "Arbeitseinsatz" van personeelsleden. 1942-1944

    Thema's

  • 1535 - Stukken betreffende de betaling van de overuren, gemaakt door de werkploeg van het Rijksmuseum wegens verleende hulp bij de evacuatie van kunstvoorwerpen uit kasteel Staverden. 1944

    Thema's

  • 1540 - Stukken betreffende de opgave van gewonde, omgekomen en ingevolge opdracht van de Duitse bezettingsmacht ontslagen personeelsleden aan het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. 1940, 1946

    Thema's

  • 1543 - Stukken betreffende het verkrijgen van vrijstelling van de verplichting zich in Duitse krijgsgevangenschap te begeven voor personeelsleden, die militair geweest zijn. 1942-1943

    Thema's

  • 1544 - Stukken betreffende het verkrijgen van kolen en voedsel voor ondervoede personeelsleden. 1944-1945

    Thema's

  • 1545 - Stukken betreffende de opgave van personeelsleden en andere personen, die in aanmerking komen voor een gedenkpenning wegens verdiensten voor de kunstbescherming tijdens de tweede wereldoorlog aan de Inspectie Kunstbescherming te 's Gravenhage. 1946

    Thema's

  • 1584-1587 - Gebruik en onderhoud van de evacuatiedepôts. 1939-1944

    Thema's

  • 1588 - Stukken betreffende de afsluiting van de telefoonverbindingen in kasteel Radboud te Medemblik en de Rijksbergplaatsen te Zandvoort en Heemskerk. 1940, 1942

    Thema's

  • 1609 - Stukken betreffende de aanschaf van pakkisten voor de evacuatie van kunstvoorwerpen. 1939

    Thema's

  • 1620 - Stukken betreffende de bescherming van het Rijksmuseum tegen luchtaanvallen, brand en andere mogelijke rampen. 1938-1945

    Thema's

  • 1628 - Tekst van de kennisgevingen inzake de vrijwaring van het Rijksmuseum van militair gebruik, met begeleidend schrijven van de inspecteur Kunstbescherming. 1940, 1944

    Thema's

  • 1635 - Briefwisseling met het Provinciaal Elektriciteitsbedrijf van Noord-Holland inzake de levering van elektriciteit aan de als depôt voor geëvacueerde kunstvoorwerpen in gebruik zijnde kerk te Nieuwe Niedorp en kasteel Radboud te Medemblik. 1939-1941

    Thema's

  • 1709 - Staten van verschotdeclaraties wegens het transport en de bewaking van geëvacueerde kunstvoorwerpen, met stukken betreffende de toezending aan en afhandeling door het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming, en de Inspectie Kunstbescherming te 's Gravenhage. 1939-1948

    Thema's

  • 1710 - Stukken betreffende de uitbetaling van salarisvoorschotten en lonen aan geëvacueerde ambtenaren, die niet in dienst zijn bij het Rijksmuseum. 1944-1947

    Thema's

  • 1767 - Kunstvoorwerpen uit voormalig Joods bezit, die door het Rijksmuseum en andere musea gedeponeerd waren bij de firma Lippmann, Rosenthal & Co. te Amsterdam. 1942-1943

    Thema's

  • 1768 - Verzamelingen R. May, Nathusius, A. Isaac en de nalatenschap van mw E.S.C. Gompertz-Jitta, die in bewaring gegeven waren bij het Rijksmuseum. 1942-1945

    Thema's

  • 2115 - Stukken betreffende de opgave aan het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming van door het Rijksmuseum in bruikleen ontvangen kunstvoorwerpen uit bezit van Joodse personen. 1942

    Thema's

  • 2116 - Stukken betreffende de afwikkeling van de eis tot schade- vergoeding van C.S. Warburg te Londen, Engeland, tegen de Staat der Nederlanden wegens een in bruikleen aan het Rijksmuseum afgestaan wandtapijt, dat tijdens de tweede wereldoorlog is zoekgeraakt, 1946-1951

    Thema's

  • 2132 - Stukken betreffende de bewaarneming van kunstvoorwerpen van particulieren en instellingen tijdens de tweede wereldoorlog en de teruggave daarvan. 1939-1951

    Thema's

  • 2133 - Stukken betreffende de toezending van ontvangstbewijzen voor in bewaring genomen kunstvoorwerpen, die ondergebracht zijn in de Rijksbergplaats te Zandvoort, aan het Departement van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming en de desbetref-fende instellingen. 1941-1942

    Thema's

  • 2141 - Staat van de inhoud van de kisten, manden en pakken, waarin de verzameling Mannheimer is verpakt. 1940

    Thema's

  • 2142 - Inventaris van de verzameling Mannheimer, met foto's. 1940

    Thema's

  • 2143, 2144 - Catalogi van schilderijen. pastels, miniaturen en aquarellen, waarin aangetekend de verblijfplaats van deze geëvacueerde kunstvoorwerpen. 1934, 1939-1945

    Thema's

  • 2146-2173 - Staten van kunstvoorwerpen, die voor evacuatie zijn ingepakt, met aantekeningen betreffende de verblijfplaats, overpakken en terugtransport. 1939-1946

    Thema's

  • 2174, 2175 - Register van kunstvoorwerpen en goederen, die vervoerd zijn van het Rijksmuseum naar de depôts in de kop van Noord-Holland en omgekeerd. 1939-1941

    Thema's

  • 2176-2179 - Staten van geëvacueerde schilderijen en kunstvoorwerpen. 1940-1941

    Thema's

  • 2180-2186 - Inventarissen van kunstvoorwerpen, die aanwezig zijn in de depôts in dorpen in de kop van Noord-Holland. (ca 1939-1941)

    Thema's

  • 2187-2197 - Stukken betreffende evacuatie kunstvoorwerpen. (ca 1939-1946)

    Thema's

  • 2199 - Staten van kunstvoorwerpen uit bezit van particulieren, die door het Rijksmuseum in bewaring zijn genomen, (ca 1940-1945)

    Thema's

  • 2207-2016 - Bescherming van kunstvoorwerpen in oorlogsgevaar. 1939-1945

    Thema's

  • 2217 - Stukken betreffende de evacuatie en restauratie van een schilderij van D. Barentsz, dat van het Stedelijk Museum te Gouda voor de tentoonstelling "Bijbelse Kunst" in bruikleen was ontvangen, 1939-1948

    Thema's

  • 2218 - Ingekomen ministeriële circulaire houdende verzoek tot opgave van door oorlogsgeweld beschadigde kunstvoorwerpen, met minuut van antwoord. 1940

    Thema's

  • 2219 - Stukken betreffende het plan van de directie van het Rijksmuseum tot vervaardiging van afgietsels van door de Duitse bezettingsmacht in beslag genomen luidklokken, alsmede betreffende de teruggave van enkele geconfisceerde klokken. 1943

    Thema's

  • 2220 - Rapport van D.O. Kirchner, bouwkundig ambtenaar bij de Rijksgebouwendienst, inzake het inmetselen van kunst-voorwerpen uit bezit van het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden in de Rijksbergplaats te Zandvoort. 1943

    Thema's

  • 2221 - Briefwisseling met de inspecteur Kunstbescherming te 's Gravenhage betreffende het voorstel tot wekelijkse controle van de Rijksbergplaats te Zandvoort door wetenschappelijk assistenten van het Rijksmuseum. 1943

    Thema's

  • 2222 - Ingekomen brief van F.K. Riedel te 's Gravenhage, beheerder van het privévermogen van D. Birnbaum te New York, U.S.A., houdende verzoek tot overbrenging van een tapisserie uit een bergplaats naar het Rijksmuseum ten behoeve van een taxatie, met daarop aantekeningen betreffende de afhandeling en terugkeer naar het Rijksmuseum. 1943, 1946

    Thema's

  • 2223, 2224 - Stukken betreffende het vervoer van kunstvoorwerpen uit de depôts en bergplaatsen naar het Rijksmuseum. 1945-1946

    Thema's

  • 2225 - Stukken betreffende de opheffing van de Rijksbergplaats te Paaslo als depôt voor geëvacueerde kunstvoorwerpen. 1945-1947

    Thema's

  • 2273 - Stukken betreffende de organisatie van concerten in de Nachtwachtzaal. 1940-1941

    Thema's

  • 2282 - Draaiboek voor de film "Kunst in oorlogstijd" van K. Strooband, met begeleidende brief. 1941

    Thema's

  • 2343-2366 - Tentoonstellingen tijdens en direct na de Bezetting; ondermeer Duitse kunst, Nederlandse Kultuurkamer en Nationale Jeugdstorm. 1940-1945

    Thema's

  • 2439 - Stukken betreffende de opgave aan het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen van kunstvoorwerpen uit bezit van het Rijksmuseum, die in langdurig bruikleen afgestaan waren aan andere instellingen en door oorlogsgeweld vernietigd zijn. 1945-1946

    Thema's

  • 2456 - Verkoop van de verzameling Lanz door de erven Lanz aan A. Hilter. 1940-1941

    Thema's

  • 2457 - Schilderijlijst verkocht door bemiddeling van de commissaris-generaal voor bijzondere aangelegenheden te 's Graven-hage aan de Duitse Staat. 1942-1943

  • 2458 - Stukken betreffende de in beslagname door de Duitse bezettingsmacht van in bruikleen ontvangen kunstvoorwerpen, die als vijandelijk vermogen aangemerkt zijn. 1940-1942, 1945

    Thema's

  • 2459 - Stukken betreffende de opgave aan het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen van in bruikleen ontvangen kunstvoorwerpen, die door de Duitse bezettingsmacht in beslag genomen zijn. 1946

    Thema's