Navigatie en titel overslaan

Gevonden >
De Strafgevangenis, Tevens Rijkswerkinrichting "Marum"

Omschrijving

Na de bevrijding in 1945, werd een te Marum gelegen voormalig kamp van de Nederlandse Arbeidsdienst door het Militair Gezag ingericht tot interneringskamp voor politieke delinquenten. Per 1 juli 1947 werd het kamp overgenomen door het reguliere gevangeniswezen en onder de naam "Marum" bestemd tot Strafgevangenis voor politieke delinquenten. Nog in dezelfde maand beschikte de Minister dat het tevens een Rijkswerkinrichting zou zijn. "Marum" was bedoeld als een tijdelijke voorziening in verband met het ruimtegebrek in de reguliere gestichten. In het gesticht werden jeugdige (mannelijke) politieke delinquenten opgenomen, veroordeeld door Bijzondere Gerechtshoven en de Bijzondere Raad van Cassatie. Vanaf december 1948 werden ook personen die door Tribunalen tot interneringstraf waren veroordeeld, er geplaatst. De leeftijd van de gedetineerden liep uiteen van 18 tot ongeveer 27 jaar. Hun aantal was vrij aanzienlijk. Zo bedroeg b.v. de sterkte per 1 januari 1948 235 personen. Het gepleegde delict was meestal het treden in vreemde (Duitse) krijgsdienst. De straffen werden in gemeenschap ondergaan. De leiding van het gesticht was in handen van een directeur, bijgestaan door een adjunct, tevens comptabele en hoofd van de administratie. De sociale verzorging van de gedetineerden viel onder een commies ter directie, die in 1949, met gelijkblijvend takenpakket, benoemd werd tot sociaal ambtenaar. Veel werd er gedaan aan vorming, beter: omvorming, van de gedetineerden, door middel van onderwijs, sport, culturele evenementen en dergelijke. Een veelheid van clubs en verenigingen van gedetineerden hield zich, uiteraard onder strikte supervisie van de gestichtsleiding, bezig met schaken, wandelen, zingen, toneel, enz. Ook werd een tijdschrift uitgegeven, bestemd voor de gedetineerden (het had dan ook de titel: "Kop op!") en ten dele ook gevuld met bijdragen van hun hand. Ook arbeid speelde een belangrijke rol in het geheel. Door de gedetineerden werd gewerkt bij ontginningsprojecten en ook wel bij particulieren. Er waren plannen om ook binnen het gesticht arbeidsmogelijkheden te creëren. Het is onduidelijk of die zijn gerealiseerd Gratieverlening op grote schaal deed de bevolking aanzienlijk teruglopen. Eind 1949 bevonden zich nog slechts 138 personen in het gesticht. Per 1 april 1951 werd "Marum" dan ook wegens onderbezetting opgeheven. De nog aanwezige gedetineerden werden overgebracht naar de jeugdgevangenis "Nieuw Vosseveld" te Vught

Inventarisnummer 1-3 betreffen correspondentie met het Ministerie van Justitie 1948-1951 en anderen. Inventarisnummer 4 bevat concepten van jaarverslagen, met bijlagen, 1948-1950. Een register van bijzondere voorvallen (dagboek) over de jaren 1947-1951 is te vinden onder inventarisnummer 5. Stukken met betrekking tot financiën (1947) en stukken met betrekking tot gebouwen en voorzieningen bevinden zich in inventarisnummer 6 respectievelijk 7-10. Stukken met betrekking tot orde- en tuchthandhaving ten aanzien van personeel en gedetineerden (1947-1951) bevinden zich in de inventarisnummers 11 en 103. Inventarisnummer 12 bevat een register van personeelsleden 1949-1951. Stukken betreffende het club-en verenigingsleven van gedetineerden bevinden zich in de inventarisnummers 83-91. Stukken met betrekking tot cultuur, sport en onderwijs van gedetineerden bevinden zich in de inventarisnummers 92-102. Notulen van de redactie van het gestichtstijdschrift zijn te vinden in inventarisnummer 95. In genoemde inventarisnummers kunnen zich gegevens bevinden betreffende onderwerpen en thema's met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog.
Verder bevat het archief nog extract-sententies, -arresten, -beschikkingen en vonnissen van gedetineerden en persoonsdossiers van gedetineerden. Zie hiervoor de beschrijvingen op inventarisnummerniveau.

Thema's

Indeling

  • Nederlandse instellingen en personen na de bevrijding
    • Overheid

Inventarisnummers die voldoen aan de criteria

Overige door ons geselecteerde inventarisnummers

  • 83 - Staten van bezoeken aan gedetineerden door familieleden en partners, met bijlagen, 1949, 1950

    Thema's