Navigatie en titel overslaan

Gevonden >
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Omschrijving

In sterke mate ondervond het Bureau de druk van de bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. Direct na zijn komst schreef hij geheimhouding voor van alle economische gegevens, evenals van sommige sociale (lonen, kosten van levensonderhoud) en sommige financiƫle gegevens (inkomsten en uitgaven van het Rijk).
De statistische belangstelling van de bezetter ging voornamelijk uit naar demografische, sociale en bovenal economische gegevens, welke op zijn last in sommige opzichten werden uitgebreid. Aanvankelijk bepaalde zijn belangstelling zich tot algemene cijfers. In latere jaren verlangde hij echter meer en meer individuele gegevens. Zo vroeg hij inlichtingen over de bezetting van bepaalde ondernemingen, welke hij nodig had ten behoeve van de zogenaamde arbeidsinzet, die voor hem in het verdere verloop van de oorlog het allesoverheersende vraagstuk werd. Het Bureau weigerde dergelijke individuele gegevens te verstrekken, waarbij men zich beriep op de plicht tot geheimhouding die het tegen de berichtgevers had. Dit gaf meermalen aanleiding tot moeilijkheden. Soms dreigden de Duitsers zelfs met gehele of gedeeltelijke stopzetting van de werkzaamheden. Het Bureau ondervond echter goede steun van de Duitse "Referent", die aangewezen was om het contact tussen het Bureau en de instellingen van de bezetter te onderhouden.
Begin 1944 kwamen uit Berlijn instructies om het gehele Bureau op te heffen. "Statistik machen wir nach dem Krieg" was toen de leuze van de Duitsers, waarbij natuurlijk de bedoeling voorzat een belangrijk deel van het personeel voor de arbeidsinzet te gebruiken. Het was mede aan de "Referent" te danken, dat deze instructies niet tot uitvoering kwamen.

Thema's

Indeling

  • Nederlandse overheidsinstellingen en personen voor en tijdens de bezetting in Nederland (1930-1945)

Inventarissen

  • 512 - Correspondentie over regelingen en voorschriften met betrekking tot in- en uitvoer van goederen voor Duitse instanties en de Duitse weermacht met:
    de Centrale Commissie voor de Statistiek; het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart, het Ministerie van Financiƫn.
    Stukken over de opheffing van de Nederlandse douanekantoren.
    Verslagen van besprekingen met het Crisisuitvoerbureau en de Centrale Dienst voor in- en uitvoer, 1939-1944

    Thema's